Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az
Nüvə Silahlarının Ləğvi üzrə Beynəlxalq Təşəbbüs (ICAN) tərəfindən dərc edilən hesabatda nüvə silahına malik doqquz ölkənin ötən il xərcləri barədə məlumat paylaşılıb.
Banco.az xəbər verir ki, Nüvə Silahlarının Qadağan Edilməsinin Monitorinqi Təşkilatı və (ICAN) ötən il nüvə silahlarına 118,8 milyard dollar xərcləndiyini və əvvəlki illə müqayisədə təxminən 19 faiz artımla rekord səviyyələrə çatdığını bildirib.
Hesabatda deyilir ki, 2025-ci ildə nüvə silahına malik doqquz ölkə nüvə arsenallarına 118,8 milyard dollar və ya saniyədə 3768 dollar xərcləyib. Bu, indiyə qədər qeydə alınan ən yüksək məbləğdir.
Hesabatda Çin, Fransa, Hindistan, İsrail, Şimali Koreya, Pakistan, Rusiya, Birləşmiş Krallıq və ABŞ kimi nüvə silahına malik ölkələrin ümumi xərclərinin əvvəlki illə müqayisədə 16,8 milyard dollar artdığı və təxminən 19 faiz artıma uyğun olduğu göstərilir.
Hesabatda deyilir ki, il ərzində özəl sektor nüvə silahı müqavilələrindən ən azı 38 milyard dollar qazanıb. ABŞ bütün digər nüvə silahlı dövlətlərin cəmindən daha çox, yəni 69,2 milyard dollar xərcləyib. Vaşinqton ən böyük illik artımı 12,4 milyard dollarla qeydə alıb. Çin 13,5 milyard dollarla ikinci ən böyük xərcləyici ölkə olub. Böyük Britaniya isə üçüncü ən böyük xərcləyici ölkə olub və Rusiyanın 9,5 milyard dollarına qarşı 12,6 milyard dollarla Rusiyanı geridə qoyub.
Hesabatda həmçinin bildirilir ki, ötən il Fransa nüvə silahlarına 7,7 milyard dollar, Hindistan 2,8 milyard dollar, Pakistan 1,5 milyard dollar, İsrail 1,2 milyard dollar və Şimali Koreya 656 milyon dollar xərcləyib. Hesabatda qeyd olunur ki, son beş ildə nüvə silahına malik doqquz ölkə nüvə arsenallarına ümumilikdə 471 milyard dollar xərcləyib və nüvə silahına malik dövlətlər arsenallarını modernləşdirməyə və genişləndirməyə davam etməklə yanaşı, qarşıdakı illərdə nüvə silahlarına xərclənən vəsaitin daha da artacağı proqnozlaşdırılır.
Hesabatda vurğulanır ki, nüvə silahlarına sərf olunan bir dəqiqəlik xərc 3478 nəfəri təmiz su və sanitariya ilə təmin edə bilər və bu xərclərin gündəlik xərci 2 milyon insanı ərzaq təhlükəsizliyindən xilas edə bilər. Bir həftə ərzində nüvə silahlarına xərclənən məbləğ 12 milyarddan çox insanı qızılca, parotit və məxmərəkdən qoruya bilər. Bir illik xərcləmə 6 milyondan çox evi günəş enerjisi ilə təmin edə bilər.
BMT son bir neçə ildə humanitar və inkişaf maliyyələşdirməsinin azaldılmasını vurğulayan hesabatda bildirib ki, ABŞ-ın təkcə 2025-ci ildə nüvə silahlarına xərcləyəcəyi pulun miqdarı BMT-nin illik büdcəsini 19 dəfə üstələyə bilər.
Hesabatda qeyd olunur ki, nüvə xərcləri mövcud təhlükəli geosiyasi mühiti də gücləndirir və nüvə gərginliyini artırır.
