Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az

Hər il oktyabrın 31-də dünyanın bir çox ölkəsində küçələr cadugərlərin, vampirlərin, ruhların və müxtəlif qorxulu obrazların geyimində olan insanlarla dolur. Evlərin qarşısında oyulmuş balqabaqlar görünür, uşaqlar qapı-qapı gəzərək şirniyyat toplayır, böyüklər isə kostyum məclislərində iştirak edirlər. Söhbət son illərdə dünya miqyasında geniş yayılan "Halloween" bayramından gedir.

Bəs qorxulu geyimlərin və balqabaqların əsas atributa çevrildiyi bu bayramın tarixi haradan başlayır?

Halloween-in 2000 illik tarixi

Halloween-in kökləri təxminən 2000 il əvvələ, qədim Keltlərin qeyd etdiyi Samhain festivalına gedib çıxır. Keltlər oktyabrın 31-də məhsul yığımının başa çatmasını və qış fəslinin başlanmasını qeyd edirdilər.

Onların inanclarına görə, həmin gecə dirilərlə ölülər arasındakı sərhəd zəifləyir, ruhlar insanların dünyasına qayıda bilirdi. İnsanlar pis ruhlardan qorunmaq üçün tonqallar qalayır, müxtəlif geyimlərdən istifadə edirdilər.

Sonralar xristian ənənələrinin təsiri ilə noyabrın 1-i Bütün Müqəddəslər Günü kimi qeyd olunmağa başladı. Bu günün ərəfəsi isə "All Hallows' Eve" adlandırıldı. Zaman keçdikcə bu ifadə Halloween formasını aldı.

Bayramın indiki görünüşünün formalaşmasında İrlandiya və Şotlandiyadan ABŞ-a köçən insanların da böyük rolu olub. Onların gətirdiyi adət-ənənələr Amerikada yayılaraq müasir Halloween mədəniyyətinin əsasını qoyub.

Balqabaqların arxasındakı maraqlı tarix

Halloween-in ən tanınan simvollarından biri içərisinə şam qoyulmuş, qorxulu üz formasında oyulmuş balqabaqlardır. Lakin maraqlıdır ki, bu ənənənin başlanğıcında balqabaq deyil, şalğam dayanırdı.

Qədim İrlandiyada insanlar şalğamın içini oyaraq müxtəlif üzlər düzəldir, onların pis ruhları uzaqlaşdırdığına inanırdılar. İrlandiyalı mühacirlər bu ənənəni Amerikaya aparsalar da, orada daha böyük və oyulması asan olan balqabaqlar bu məqsəd üçün istifadə edilməyə başladı.

Beləliklə, balqabaq Halloween-in ayrılmaz atributuna çevrildi.

Qara pişiklər, yarasalar, cadugər papaqları və süpürgələr də bayramın digər məşhur simvolları sırasındadır. Bu obrazların əksəriyyəti qədim inanclar, orta əsr xurafatları və xalq əfsanələri ilə bağlıdır.

Dünyanın "Halloween" ruhuna bürünən 7 şəhəri

Halloween bəzi ölkələrdə sadəcə bir günlük əyləncə olsa da, dünyanın müəyyən şəhərlərində bu tarix böyük festivallara, paradlara və turizm hadisələrinə çevrilir.

1. Salem – cadugərlərin şəhəri

ABŞ-ın Massaçusets ştatında yerləşən Salem şəhəri 1692-ci ildə baş vermiş məşhur cadugər məhkəmələri ilə tanınır. Həmin hadisələr nəticəsində 20 nəfər edam edilib.

Bu gün Salem öz tarixi keçmişini turizmə çevirib. Oktyabr ayında şəhərdə Haunted Happenings festivalı keçirilir. Küçələr kostyumlu insanlarla dolur, müxtəlif paradlar, qorxulu turlar və tematik tədbirlər təşkil olunur.

2. Derri – dünyanın ən böyük Halloween festivallarından biri

Şimali İrlandiyanın Derri şəhəri Halloween ənənələrini geniş miqyasda yaşadan məkanlardan biridir. Hər il oktyabrın sonlarında burada küçə paradları, işıq şouları, atəşfəşanlıq və müxtəlif tamaşalar keçirilir.

Festivalın kökləri qədim Keltlərin Samhain ənənəsinə bağlanır. 2026-cı ildə Derri Halloween festivalının 40-cı ildönümü qeyd olunur.

3. Transilvaniya – Drakulanın vətəni

Rumıniyanın Transilvaniya bölgəsi vampir əfsanələri ilə maraqlanan turistlərin diqqətini çəkir. Dumanlı dağlar, orta əsr qalaları və xüsusilə Bran qalası bu əraziyə sirli atmosfer bəxş edir.

Transilvaniya Bram Stokerin məşhur "Drakula" romanı ilə də əlaqələndirilir. Əsərin qəhrəmanı qondarma obraz olsa da, onun yaradılmasında tarixi şəxsiyyət III Vladın həyatından ilham alındığı düşünülür.

Halloween mövsümündə bölgədə tematik tədbirlər və gecə turları təşkil edilir.

4. Edinburq – xəyalət əfsanələrinin şəhəri

Şotlandiyanın paytaxtı Edinburq qədim qalaları, yeraltı keçidləri və əsrlərdir danışılan xəyalət hekayələri ilə məşhurdur.

Şəhərin Greyfriars Kirkyard qəbiristanlığı, Edinburq qalası və yeraltı məkanları turistlərin ən çox maraq göstərdiyi yerlərdəndir. Halloween gecəsi isə xüsusi qorxulu turlar bu məkanlara marağı daha da artırır.

5. Uitbi – Drakulanın izləri ilə

İngiltərənin Şimali Yorkşir bölgəsində yerləşən Uitbi şəhəri Bram Stokerin "Drakula" romanı ilə əlaqəsi sayəsində məşhurlaşıb.

Şəhərin ən diqqətçəkən məkanlarından biri 199 pilləli daş pilləkənlərlə qalxılan Uitbi Abbatlığının xarabalıqlarıdır. Qaranlıq Qotik memarlığı və Şimal dənizinə açılan mənzərəsi şəhərə xüsusi atmosfer verir.

Uitbi həmçinin Qotik Həftəsonu tədbirləri ilə tanınır.

6. Praqa – qorxulu əfsanələrin Avropa paytaxtı

Çexiyanın paytaxtı Praqa orta əsr memarlığı, qaranlıq küçələri və qədim əfsanələri ilə "Halloween" atmosferinə uyğun şəhərlərdən biridir.

Köhnə Şəhər Meydanı, Astronomik Saat Qülləsi, Çarlz Körpüsü və qədim qəbiristanlıqlar turistlərin maraq göstərdiyi əsas məkanlardır. Şəhərdə təşkil olunan axşam xəyalət turları da ziyarətçilərə fərqli təcrübə yaşadır.

7. Lüdviqsburq – balqabaqların paytaxtı

Almaniyanın Ştutqart şəhəri yaxınlığında yerləşən Lüdviqsburq "Halloween" mövsümündə balqabaq sərgiləri ilə diqqət çəkir.

Burada hər il minlərlə balqabaqdan müxtəlif heykəllər, heyvan fiqurları və nəhəng kompozisiyalar hazırlanır. Lüdviqsburq sarayının bağlarında təşkil edilən balqabaq festivalı payız mövsümünün ən maraqlı tədbirlərindən hesab olunur.

"Halloween" sadəcə qorxu bayramı deyil

Bu gün "Halloween" bir çox ölkədə əyləncə, turizm və kommersiya baxımından böyük əhəmiyyət daşıyan mədəni hadisəyə çevrilib. Kostyumlar, şirniyyatlar, bəzəklər və tematik tədbirlər bayramın iqtisadi tərəfini də gücləndirir.

Qədim Kelt inanclarından başlayan bu ənənə əsrlər ərzində dəyişərək dünyanın müxtəlif ölkələrində fərqli formalarda yaşamağa davam edir.

Beləliklə, oktyabrın 31-i bir tərəfdən qorxulu hekayələrin və qədim əfsanələrin xatırlandığı, digər tərəfdən isə milyonlarla insanın əyləndiyi xüsusi bir tarixdir.