Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az
İqlim dəyişikliyinin təsirləri aviasiya sektorunda həm təhlükəsizlik, həm də maliyyə baxımından yeni problemlər yaradır. Şiddətli fırtınaların və turbulentliyin artması uçuşların gecikməsi, marşrutların dəyişdirilməsi və əlavə yanacaq sərfiyyatı ilə nəticələnir.
Banco.az xəbər verir ki, mütəxəssislər qarşıdakı illərdə hava şəraitinin aviasiya fəaliyyətinə təsirinin daha da artacağını və bunun aviaşirkətlərin xərclərinə, nəticə etibarilə isə bilet qiymətlərinə təsir göstərə biləcəyini bildirirlər.
Böyük Britaniyada iyunun sonunda yaşanan hava nəqliyyatı böhranı bu risklərin real nümunələrindən biri olub. Şiddətli fırtınalar iki hava məkanında təxminən 900 reysin gecikməsinə səbəb olub. Bəzi gecikmələrin 11 saata qədər uzandığı, onlarla uçuşun isə ləğv edildiyi bildirilib.
Mütəxəssislərin fikrincə, iqlim dəyişikliyi nəticəsində daha da şiddətlənən fırtınalar, xüsusilə hava nəqliyyatının sıx olduğu regionlarda bu cür problemlərin daha tez-tez yaşanmasına səbəb ola bilər.
Təyyarələr daha çox yanacaq sərf edəcək
Şiddətli hava şəraiti təyyarələrin əvvəlcədən müəyyən edilmiş marşrut üzrə uçmasını çətinləşdirir. Fırtınalar zamanı hava məkanının bir hissəsi uçuşlar üçün əlverişsiz vəziyyətə düşdüyündən təyyarələr alternativ marşrutlardan istifadə etməli və ya başqa hava limanlarına yönləndirilməli olur.
Marşrutun uzanması isə uçuş müddətinin və yanacaq sərfiyyatının artmasına gətirib çıxarır.
Bundan başqa, hava şəraitinin qeyri-sabitləşməsi aviaşirkətləri daha çox ehtiyat yanacaq daşımağa məcbur edə bilər. Yanacaq aviasiya şirkətlərinin ən böyük xərclərindən biri olduğundan, əlavə yanacaq ehtiyacı aviaşirkətlərin maliyyə yükünü artıracaq.
Bilet qiymətləri bahalaşa bilər
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, hava şəraiti ilə bağlı problemlərin daha geniş yayılması aviaşirkətlərin əməliyyat xərclərini artıracaq.
Daha çox yanacaq sərfiyyatı, uçuşların marşrutlarının dəyişdirilməsi, gecikmələr və alternativ hava limanlarından istifadə kimi amillər şirkətlərin xərclərini yüksəldə bilər. Bu əlavə xərclərin müəyyən hissəsinin sərnişinlərə daha yüksək bilet qiymətləri şəklində ötürülməsi ehtimal olunur.
Beləliklə, iqlim dəyişikliyi aviasiya sektorunda yalnız uçuşların təhlükəsizliyinə deyil, həm də sərnişinlərin səyahət xərclərinə təsir edən amilə çevrilir.
Turbulentlik təhlükəsi artır
Aviasiya üçün digər ciddi problem açıq hava turbulentliyinin artmasıdır.
Redinq Universitetinin professoru Pol Uilyamsın sözlərinə görə, Şimali Atlantika üzərində açıq hava turbulentliyi 1979-cu ildən bəri 55% artıb.
Açıq hava turbulentliyi xüsusilə təhlükəlidir, çünki bulud və ya digər görünən hava əlamətləri olmadan baş verə bilər. Mütəxəssislər gələcəkdə sıx istifadə olunan uçuş marşrutlarında şiddətli turbulentliyin iki və ya üç dəfə arta biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
Bu isə aviaşirkətlər üçün əlavə risklərin idarə olunmasını, pilotlar və ekipaj üçün yeni təhlükəsizlik tədbirlərinin tətbiqini zəruri edə bilər.
Hava limanları da risk qarşısındadır
İqlim dəyişikliyinin təsirləri yalnız uçuşlarla məhdudlaşmır. Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və daşqın təhlükəsi hava limanlarının fəaliyyətinə də ciddi təsir göstərə bilər.
Hazırda dünya üzrə 269 hava limanının daşqın riski ilə üzləşdiyi bildirilir. Risk altında olan hava limanları arasında Amsterdam Schiphol, London City və Newark Liberty kimi böyük aviasiya mərkəzləri də var.
Mütəxəssislərin fikrincə, aviasiya sənayesi yeni iqlim şəraitinə uyğunlaşmaq üçün hava limanlarının infrastrukturunun gücləndirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və uçuşların idarə olunması sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə daha çox investisiya etməli olacaq.
Lakin bütün bu tədbirlər aviasiya şirkətləri və hava limanları üçün əlavə xərc deməkdir. Nəticədə sərnişinlər qarşıdakı illərdə daha çox gecikmə və uçuş ləğvi, daha uzun marşrutlar və daha yüksək səyahət xərcləri ilə üzləşə bilərlər.
